Broedvogels 2000

Highlights:
Woudaap, Grote Gele Kwikstaart, Baardman

 

De Geoorde Fuut is op een redelijk aantal vennen vastgesteld. Op de Mispeleindse Hei (Goorven, Flaes, Kleine Flaes) zaten zeker 19 paren, waarvan er op 3-7 zeker 6 jongen hadden. Op het Withollandven/Landschotse Hei verbleef enige tijd een paar, maar van broeden was geen sprake. De soort werd voorts waargenomen op het Diep Meerven/Heeze (2 paren), Waschven/Strabrechtse Hei (3 paren), het Pannegoor/Cartierhei (tenminste 4 paren), de Malpie/Valkenswaard, het Brilven/Leende (1 paar, met jongen), de Reuselse Moeren (meerder paren; 7 mei eerste pulli), diverse vennen in het Leenderbos (Dorven 1-2 paren, Hasselsvennen diverse paren), het Soerendonks Goor (1 paar) en de Ringselvennen/Budel-Dorplein (1 paar).

Roerdompen zijn vastgesteld op de Landschotse Hei (1 territorium), de Vaarvennen/Malpie (1), de Visvijvers te Valkenswaard (2), het Soerendonks Goor (1), de Ringselvennen/Budel-Dorplein (1) en het Beuven/Strabrechtse Hei (2).

Een succesvol broedgeval (2 uitgevlogen jongen) van het Woudaapje vond plaats bij Budel-Dorplein. Vanaf eind april was het mannetje reeds aanwezig. Op 8, 16 en 17 juli is een 2e-jaars man Woudaap gezien in de omgeving van Eindhoven; wellicht betrof dit een broedvogel.

Blauwe Reigers broedden zoals gebruikelijk bij de Visvijvers Valkenswaard en het Soerendonks Goor. Daarnaast waren tenminste 3 bewoonde nesten aanwezig bij Ekkersweijer/Eindhoven.

Op de Ringselvennen broedden behoorlijk wat Grauwe Ganzen (tenminste 12 paren). De soort was ook aanwezig op het Soerendonks Goor (zeker 1 paar), Grafven/Strabrechtse Hei (3 paren) en Beuven/Strabrechtse Hei (1 paar).

Nijlganzen doen het steeds beter in de Kempen (helaas, zullen sommige wellicht zeggen). De soort was onder meer aanwezig op de Mispeleindse Hei (3-5 paren), Landschotse Hei (3), Groot Meer/Vessem (1), Ter Spegelt/Eersel (1), Soerendonks Goor (1) en Ringselvennen/Budel-Dorplein (1).

Van de Canadese Gans zijn broedgevallen vastgesteld bij Bokt/Eindhoven (paar met jongen) en op het Scheidingsven/Strabrechtse Hei (paar met jongen).

In mei-juni waren behoorlijk wat paren Bergeenden aanwezig, o.a. op de Mispeleindse Hei (zo'n 10 paren; 3-9 2 paren met jongen), Landschotse Hei (3-4 paren; half augustus paar met 5 grote jongen) en Ringselvennen/Budel-Dorplein (1-3 paren; op 11 juni 1 paar met pulli). Het beeld van de broedpopulatie is echter onduidelijk.

Zomertalingen waren (mogelijk) aanwezig op het Withollandven/Landschotse Hei (1 paar), het Waschven/Strabrechtse Hei (11 mei 1 man), het Soerendonks Goor (waarsch. 2 paren) en de Ringselvennen (mogelijk 1 paar: begin mei 1 man aanwezig).

Half mei werden tenminste 10 paren Kuifeend geteld langs 5 km Groote Beerze tussen Hapert en Netersel. Van deze paren had er tenminste één een nest.

Waarnemingen van niet-trekkende Wespendieven in de periode juni-half augustus zijn tot nu toe bekend van de Baest bij Oirschot, de Neterselse Hei, de Landschotse Hei (vlinderen), Spekdonken-Buikheide bij Vessem, omg. E3-strand bij Eersel, de Boswachterij Hapert ten ZW van de Cartierhei, de Goorloop in de Boswachterij Hapert (vlinderen), Plateaux/Valkenswaard (vlinderen), het dal van de Kleine Dommel tussen Heeze en Geldrop (diverse keren 2 adulte vogels met 1 juveniel), de Groote Hei/Soerendonks Goor, en de Loozerhei ten Z van Budel-Dorplein (vlinderen; op 15-8 alarmerende vogel).
In de omgeving van Steensel werd op 9-8 een nest met vers loof en prooiresten (kikkers) gevonden; op 22-8 zat een jonge Wespendief bij dit nest. Op 12-8 en 17-8 zaten er twee grote jongen op een nest in de omgeving van Vessem.

Bruine Kiekendieven waren present bij het Soerendonks Goor (1 paar) en de Ringselvennen (1 paar).

Half mei is een Porseleinhoen gehoord nabij het Grafven/Strabrechtse Hei, en eind mei eentje op de Mispeleindse Hei.

Op diverse plaatsen zijn Kwartels gehoord, zoals bij het Beersbroek/Middelbeers, Groote Aard/Vessem, De Pan/Eersel, Grote Aardweg/Eersel,  Bosscherweijer/Luyksgestel en Rusthoek/Strabrechtse Hei.

Op het Withollandven/Landschotse Hei en in De Goorloop/Boswachterij Hapert was een paartje Watersnippen aanwezig.

Baltsende Houtsnippen zijn vastgesteld in het Beersbroek (>3),  De Goorloop/Boswachterij Hapert (3), de omgeving van Witrijt/Eersel (1) en in het dal van de Kleine Dommel bij Heeze (1).

Tenminste 2 paren Tureluurs waren te vinden op de Landschotse Hei.

Op een visvijver aan de noordzijde van Reusel, op het Groot Meer/Vessem, het Withollandven/Landschotse Hei en het Scheidingsven/Strabrechtse Hei was een paartje Kleine Plevier aanwezig.

Kokmeeuwen zijn op de Mispeleindse Hei nauwelijks meer te vinden; op het Kleine Flaes zaten zo'n 60 paren. Grotere kolonies waren o.a. aanwezig in de Reuselse Moeren, Malpie/Valkenswaard, Soerendonks Goor en Ringselvennen/Budel-Dorplein.

Op het Soerendonks Goor waren begin mei 3 paren Zwartkopmeeuwen bezig met de nestbouw. Half juni is een uitgevlogen jong gezien. In de Reuselse Moeren is regelmatig een paartje waargenomen. Bij de Ringselvennen/Budel-Dorplein was tenminste één paar aanwezig.

Zwarte Sterns kwamen voor op het Groot Malpieven/Malpie (9 mei ca. 10 paren; verder geen details bekend) en het Soerendonks Goor (18 juni 6 bewoonde nesten, op 27 juni pulli).

In de kasten van Wim v.d. Voort hebben dit jaar 14 Kerkuil-paren gebroed.

Het beeld van de IJsvogel is onvolledig. Vogels in de broedtijd (maart-mei) zijn gezien ten noorden van Eindhoven (bewoond nest), langs de Tongelreep bij Eindhoven, langs de Tongelreep bij Waalre, ten zuiden van Reusel (nest, 3 broedsels), de Keersop onder Westerhoven, de Keersop onder Bergeijk, de Visvijvers Bergeijk, de Pastoorsweijers, de Visvijvers Valkenswaard (2 paren; op 6 juli tenminste 6 vogels), de Sterkselse Aa bij Heeze (succesvol broedgeval), de omgeving van Soerendonk (bewoond nest) en de Ringselvennen e.o.

Over het aantal broedende Gierzwaluwen weten we bitter weinig. Het IVN Eersel-Bergeijk stelde, door te kijken naar aan- en afvliegende vogels op 4 en 6 juli, 29 paren vast in de RK kerk aan Het Hof in Bergeijk.

Verheugend is het dat dit jaar een aantal grote gebieden op Nachtzwaluwen is geteld. In het gebied Boswachterij Hapert (ten N van Postelseweg) - Cartierhei - Kroonvensche Hei werden maar liefst 23 territoria vastgesteld. De Boswachterij Hapert ten zuiden van de Postelseweg leverde 6 territoria op.
Op Landgoed De Utrecht e.o. is een spectaculair aantal territoria vastgesteld. Alleen al in westelijk deel van landgoed De Utrecht 48 territoria. Voorts 8 in de aangrenzende gemeentebossen van Reusel-De Mierden, 5 in een direct aangrenzende deel van Gorp en Rovert, 5 in het oostelijke deel van Landgoed De Utrecht en 2 op de Neterselse Heide, waarmee het totaal voor het gehele bos- en heidecomplex op 68 territoria uitkomt (bron: voorlopig rapport samengesteld door P. Busink, L. Hilgers en J. Aarts).
Het IVN Eersel-Bergeijk telde 8 territoria op en rond het heidegebied Stevensbergen/Luyksgestel. In het westelijke deel van de Strabrechtse Hei stelde de VWG IVN Heeze-Leende 3 territoria vast. SOVON telde in het Leenderbos 21 territoria en op de Groote Hei bij Soerendonk nog eens 10 territoria.

In een nieuwe afgraving ten Z van Budel-Dorplein broedden zo'n 60 paren Oeverzwaluwen. In een afgraving bij Reusel was eveneens een grote kolonie, met 59 bewoonde nesten (eerste broedsel), aanwezig. Aan de Postelsedijk ten zuiden van Reusel zaten 5 bewoonde nesten in een zandberg. Een grote kolonie was aanwezig in de omgeving van Sterksel; het zou gaan om zo'n 150 nestholen, maar het is ons niet bekend of dit allemaal bewoonde nesten betreft. De resultaten van Ekkersweijer zijn ons nog niet bekend.

Bijzonder is de vondst van een nest met jongen Grote Gele Kwikstaarten langs de Tongelreep bij Valkenswaard. Het betreft hier het tweede bekende broedgeval in de Kempen sinds 1961 en het eerste geslaagde broedgeval sinds die tijd.

In de rietkragen van de Ringselvennen broedden 3 paren (alle nestvondsten) Baardmannetjes; de eerste uitgevlogen jongen werden 7 mei waargenomen. Eind april is een Baardman gehoord op het Beuven.

In diverse gebieden zijn Sprinkhaanzangers vastgesteld, zoals de Mispeleindse Hei (1 territorium), Neterselse Hei (3),  Beersbroek (2), Hapertse Hei (2), Cartierheide (5), Strabrechtse Hei (tenminste 3), de Strijperheg (mogelijk 1), aan de noordrand van Budel-Dorplein (1) en bij het zuidelijke Ringselven/Budel-Dorplein (1). 

In De Goorloop/Boswachterij Hapert werden voor het eerst Blauwborsten (3 territoria) vastgesteld, al zal de soort in voorgaande jaren ook wel aanwezig geweest zijn.

Nachtegalen zijn in de Kempen opmerkelijk zeldzaam geworden; 1 territorium is vastgesteld in het Beersbroek, 1 bij de Heikant/Hulsel, 1 in De Hogt/Veldhoven en 1 in de Elshouters/Waalre. Wie weet er nog meer te zitten? N.b.: halfverwege de jaren tachtig werd het aantal territoria in de Kempen nog op 300-400 geschat!

In de riet- en galigaanzomen van de Ringselvennen/Budel-Dorplein zijn 9 zangposten van de Snor vastgesteld.

Op diverse plaatsen zijn zekere broedgevallen van Kruisbekken vastgesteld (o.a. Ten Vorsel/Bladel en aan de noordrand van het Beuven). Het werkelijke aantal paren dat in de Kempen gebroed heeft zal ongetwijfeld vele tientallen bedragen.