Slaapplaatstelling Grote Zilverreigers winter 2010/2011:

In het kader van de landelijke telling van slaapplaatsen van Grote Zilverreigers wordt op verschillende plaatsen in De Kempen geteld. Hieronder enkele gegevens.

De reglementen van de telling (alsmede enkele tips), zoals die door de landelijke coordinatoren werden doorgegeven :

De telling begint een half uur voor zonsondergang. In principe gaan we door tot 3 kwartier na zonsondergang, of zolang de lichtomstandigheden dit zinvol maken. Geef niet op wanneer je na een uur nog niets hebt gezien; de binnenkomst kan soms erg laat zijn! Noteer van iedere binnenvliegende vogel of groep het exacte tijdstip van aankomst, en indien mogelijk ook de aanvliegrichting. Dat laatste kan een indicatie geven waar de vogels de dag hebben doorgebracht.
Typische vlucht is een rustige roeivlucht, gevolgd door een glijvlucht de laatste 100-150 m, die vaak afgesloten wordt met een spectaculaire klapwiekende duikvlucht. Blauwe Reigers laten vaak wel een rauwe roep horen bij aankomst; grote zilvers roepen doorgaans niet in de vlucht, al kun je soms wel wat geluidjes opvangen van de slaapplaats zelf. Kies dus een plek die goed uitzicht biedt op de slaapplaats en op het luchtruim (aanvliegroutes).

Methodiek zoeken slaapplaatsen :

Slaaplaatsen kun je vinden door overdag gunstige gebieden uit te kammen, en gevonden concentraties fouragerende zilvers te volgen tot aan de schemering. Zorg daarbij dat je over voldoende gebiedskennis beschikt, of over een goede kaart. Aan de hand van een kaart en waarnemingen van wegvliegende vogels kun je vaak wel een inschatting maken waar zich de slaapplaats zou kunnen bevinden. 
Veel slaapplaatsen bevinden zich in de buurt van water, vaak ook in de buurt van aalscholverkolonies of reigerkolonies. Grote zilvers slapen vooral in elzen, wilgen, berken etc.

Aanvullende opmerkingen betreft de telling van 2010/2011:

Locatie Telling 1 Telling 2 Telling 3 Teller(s)
aantal exx aantal exx aantal exx compleet of gedeeltelijk aanwezig
Visvijvers Bergeijk 10 0 5 B.van Gestel
De Malpie 0 0 1 F. de Blom
Ringselvennen 0 0 3 W.Beeren en T.van Mierlo
Hageven / De Plateaux 0 0 3 H. Claes
Landschotse Heide 3 0 4 M. Sloendregt
De Flaes 5 2 15 B.van Opstal
Beuven 11 0 12 R & H. v.d. Heuvel en J & R. Kastelijn
Soerendonks Goor 10 0 10 P.van Rooij en T.van Lierop
Pastoorsweijer 0 0 6 W.Witteveen
Visvijvers Valkenswaard 3 0 13 P. Wouters, J. Kolsters
Groot/Klein Meer Vessem 0 0 0 H. Fokkens

Opm: "0" = geen vogels op slaapplaats waargenomen, "-" = niet geteld of nog geen gegevens ontvangen

Telling 1 (23/24 oktober 2010)

De eerste slaapplaatstelling van de Grote Zilverreigers van deze winter zit er weer op. De verwachtingen waren, gezien de resultaten van voorgaande jaren, best hoog gespannen. Toch lijkt het resultaat wat tegen te vallen. Nu is oktober een belangrijke doortrekmaand voor de Grote Zilvers en slechte trekomstandigheden ("verkeerde" windrichtingen, slecht weer e.d.) kunnen zo maar bijdragen tot een lager aantal Grote Zilvers op onze slaapplaatsen. Het totaal van 42exx (tot nu toe) is nog net geen historisch dieptepunt voor onze tellingen, maar valt wel in het niet bij de vorige oktobertelling, die van 2008, toen maarliefst 90exx werden geteld. Het zal erg interessant worden om te volgen of de aantallen gedurende de wintermaanden nog zullen oplopen, of dat de lage doortrek in oktober ook lagere aantallen gedurende de winter gaan betekenen. In de tabel hieroboven de aantallen per locatie. Bij de Malpie verbleef overigens bij aankomst wel een vogel op in de bomen tussen het Groot Malpieven en de Vaarvennen, maar dit exemplaar vertrok later richting Soerendonk.

Ik wil toch nog even het belang van een nultelling benadrukken. Ook al worden op een locatie geen slapende Grote Zilverreigers aangetroffen, dan draagt dat resultaat tch bij om beter inzicht te krijgen in hoe (en soms ook waarom) vogels van bepaalde slaapplaatsen gebruik maken. Wordt een minder vaak bezette slaapplaats bijvoorbeeld alleen bezet als er op een andere slaapplaats geen plaats meer is, vinden er verplaatsingen plaats als gevolg van verstoring, of speelt dat allemaal geen rol en worden slaaplaatsen naar willekeur wel of niet bezet. Dat soort vragen kunnen alleen beantwoord worden als op locaties waar bijvoorbeeld nu nultellingen zijn geweest ook daadwerkelijk geteld wordt.  

Telling 2 (18/19 december 2010)

Waar ik bij de vorige telling nog het belang van een nultelling benadrukte, werd zo'n telling voor veel locaties nu ook waarheid.
Uit voorgaande jaren is gebleken dat veel Grote Zilvers in geval van ijsbedekking op de slaapplaats naar andere oorden verkassen.
Waar die andere oorden dan zijn is nog steeds een vraag, maar ze zijn i.i.g. slechts in zeer geringe mate op de bekende (dichtgevroren) slaapplaatsen te vinden.
En dit jaar was dus geen uitzondering... alleen bij De Flaes werden 2exx op de slaapplaats (of eigenlijk op het ijs) waargenomen, alle andere locaties bleven leeg...
Bij De Maaij kwam nog 1ex in noordoostelijke richting overvliegen, maar daar bleef het dan verder ook bij.
Toch leuk om te zien dat er, hoewel de slaapplaatsen leeg blijven, nog gewoon Grote Zilvers worden waargenomen. En eigenlijk zonder uitzondering langs beekjes en loopjes die wl open zijn.
Om aan te geven dat er buiten het overvliegend exemplaar bij De Maaij ook de afgelopen week gewoon weer diverse exx. werden gezien:
 
14-12: 1ex Kleine Aa te Hoogcasteren/Hoogeloon (C.van Rooij)
15-12: 3exx Grote Beerze thv Casteren (P.Wouters)
17-12: 1ex sloot nabij Bruggerhuizen/Valkenswaard (T.van Hoof)
18-12: 2exx Strijper Aa/Leenderstrijp, 1x Strijper Aa langs Paaldijk/Soerendonk (R.Kastelijn)
21-12: 1ex Patersgronden/sloot evenwijdig aan Tongelreep (W.Witteveen)
21-12: 1ex sloot nabij Bruggerdijk/Valkenswaard (W.Witteveen)
22-12: 1ex Luchense Wetering te Nuenen (R.Kastelijn)
22-12: 1ex Hooijdonkse Beek bij Nuenens Broek (C.Nolte)
22-12: 1ex Kleine Beerze ten westen van Vessem (S.de Kort)
 
Mogelijk slapen deze exx. dus ook ergens langs de beken waar ze worden aangetroffen?
Ik hoop dat bij de volgende telling (in februari) de slaapplaatsen weer ijsvrij zijn. Dat geeft dan mooi de gelegenheid om eens te checken of de aantallen zich weer herstellen.
Hans meldde verder dat er al enige tijd zeker 11 Wilde Zwanen in de omgeving van Hageven/Plateaux worden gezien. 's Avonds vliegen de vogels naar de zandputten bij Neerpelt, maar overdag lijken ze te foerageren in Nederland (vliegen i.i.g. noordoostelijk over Hageven).
Mij is nog niet bekend waar deze groep zich overdag bevindt. Mochten jullie deze groep eens treffen op de akkers daar dan hoor ik het graag.
Misschien ook nog leuk om te melden dat als aanvullende soorten bij het Beuven een slordige 50 Kleine Zwanen en een gemengde groep van zo'n 700 riet- en kolganzen (merendeel riet) kwamen slapen en dat verderop boven de heide een heuse Ruigpootbuizerd nog even een jagend voorbij kwam. Geen Grote Zilvers dus, maar toch leuke aanvullingen dus...
 

Telling 3 (19/20 februari 2011)

T.o.v. de vorige telling waren de vooruitzichten goed voor deze telling: geen ijsbedekking. Het zou ook droog blijven en in de weken voorafgaand aan de telling liepen op/om diverse locaties de aantallen al weer aardig op. De verwachtingen waren dan ook hoog gespannen: zou de dip van de decembertelling doordreunen in de aantallen voor februari, of zou e.e.a. zich herstellen...
Gelukkig bleek dat laatste het geval
. Op het Groot/Klein Meer na waren alle slaapplaatsen voor de verandering eens bezet. Dat was lang geleden.
72exx is weliswaar geen februarirecord, maar het zijn wel weer aantallen die doen denken aan de grote aantallen van de 2 slottellingen van 2009 en 2010.
Bij de Patersgronden werd zaterdag een ochtend- n avondtelling gedaan. 's Morgens werden 4exx vertrekkend van de slaapplaats gezien, maar 's avonds bleek ineens dat een 2e slaapplaats, langs de Beekloop, ook in gebruik was door 2exx. Bij het Beuven werd de hoofdslaapplaats totdat de duisternis inviel bezet door 11exx, terwijl minimaal 1exx nog los van de groep aan de andere zijde van het eiland verbleef. Helaas viel bij de Visvijvers Valkenswaard gedurende de telling een schot, waardoor alle slapers (samen met de Blauwe Reigers) besloten om een vijver verder zuidelijk te gaan slapen.

Bij de Ringselvennen verbleven de vogels op een nieuwe/andere slaapplaats en bij De Malpie bleef de aanwezige vogel in het riet staan, zonder verder te verkassen naar een andere slaapplaats.

Als leuke aanvullende waarnemingen verbleef bij het Groot/Klein Meer een Waterral, vlogen 3 Kraanvogels over De Flaes en verbleef daar tevens een Nonnetje, verbleef bij De Maaij een Roerdomp, vlogen bij de Landschotse Heide maarliefst 220 Wulpen rond en werden bij het Beuven o.a. 20 Grote Zaagbekken, 30 Brilduikers en 26 Wilde Zwanen gezien.
Al met al een onderhoudende slottelling voor deze winter dus!!

Robert Kastelijn